Spiral (Rahim içi araçlar) nelerdir? Şekli nedeniyle çoğunlukla ‘Spiral’ olarak bilinen doğum kontrol yöntemini sağlık çalışanları ‘Rahim İçi Araç’ tanımlamasının baş harflerinden yola çıkarak RİA olarak adlandırırlar. RİA, rahim içine yerleştirilen bakır ya da hormon içeren küçük, plastik bir cisimdir. RİA yöntemi, dünyada 40 yıldan uzun süredir kullanılmaktadır ve günümüzde uzun etkili ve geri dönüşlü yöntemler içinde en yaygın olarak kullanılanıdır.
3 tipi vardır:
1) İnert tip: Paslanmaz çelikten yapılmış halka şeklindedir. Etkinliği düşük olduğu için artık kullanılmamaktadır.
2) Hormonlu tip: Gövde kısmında Progestasert içeren 1 yıllık tip ile gövdesinde Levonergestrel içeren 5 yıllık Ria’lar.
3) Bakırlı RİAlar: Kullanımı en yaygın olanı bunlardır.
Bakırlı RİAlar; 1- spermin üst genital yollara ulaşmasına, 2- yumurtanın taşınmasına, 3. fertilizasyona engel olarak etki ederler. Hormonlu olanlar ayrıca rahim boynu salgısının kalınlaşmasını sağlayarak spermlerin geçişini engellerler.
Etkilik oranı yüksektir. %97.6 ile %99.9 arasında koruyuculuğu vardır. Güvenli ve etkindir. Cinsellikten bağımsızdır. Bakırlı tipleri bir kez takıldığında 10 yıl koruyucudur. Bir şikayet olmadığı sürece yılda 1 kez sağlık kontrolünden geçerek 10 yıl güvenle kullanılabilir. Arada bir çıkarıp ‘rahimi dinlendirmek’ tamamen gereksizdir. (Tıpta ‘rahimi dinlendirmek’ diye bir kavram yoktur; bu hiçbir bilimsel bilgiye dayanmayan bir ‘şehir efsanesi’dir!) Hatta eğer kullanıcı yöntemden memnunsa 10. yıl dolup RİA çıkarıldığında hemen o anda yenisi takılabilir, rahime hiçbir zararı yoktur! RİA çıkarıldıktan hemen sonra gebe kalınabilir. Yalnız hiç doğum yapmamış kadınlarda çok düşük bir olasılıkla da olsa rahimde yapışıklıklara neden olabilir, bu nedenle daha çok doğum sonrası önerilen bir yöntemdir. Doğumdan 4-6 hafta sonra takılabilir. Nadiren bazı acil durumlarda; doğumda bebeğin eşi ayrılır ayrılmaz veya doğumdan sonraki ilk 2 gün içinde uygulanabilir ama normal şartlarda doğumdan en az 4 hafta sonra uygulanması tercih edilir. Düşük veya kürtaj durumlarında hastada bir enfeksiyon yoksa hemen veya ilk 1 hafta içinde uygulanabilir. Emziren anneler için çok uygun bir yöntemdir, emzirme üzerinde hiçbir olumsuz etkisi yoktur!
Takılması ve çıkarılması hafifçe ağrılıdır. Özellikle ilk 3 ayda karnın alt bölgesinde ağrı ve kramplar, adet kanamalarında artma, ara kanamalar, lekelenme ve damlama şeklinde hafif kanamalar gibi şikayetlere yol açabilir. Eğer ağrı ve kramp geçmezse ya da bu şikayetlere kendini iyi hissetmeme, ateş, titreme, anormal akıntı gibi belirtiler eklenirse hemen hastaneye gidilmelidir. Adet kanamaları her zamankinden en az 2 kat daha uzun süreli ve/veya en az 2 kat daha fazla ped kullanmayı gerektirecek kadar artmış miktarda olursa yine hekime başvurulmalıdır. Nadiren de olsa RİA serviks’e (rahim boynuna) ve oradan vajen’e (dölyoluna) kayarak düşebilir. Gebeliklerin çoğu RİA’nın kayıp düştüğünün fark edilmemesi sonucu ortaya çıkar! RİA,cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu değildir, bu nedenle kendisi ve/veya eşi çok partnerli olan kadınlara önerilmez. Ayrıca, – son 3 ay içinde iltihabi hastalık geçirme öyküsü olan, – RİA takılması öncesi muayenede iltihabi hastalık saptanan, – normalde adet kanamaları uzun ve/veya şiddetli olan, – adet kanamaları sürekli düzensiz olan, – nedeni bilinmeyen anormal vajinal kanaması olan, – orta ve ağır derecede kansızlık teşhisi olan, -HIV (+)/AIDS saptanan ve – rahim boynunda veya rahim içi dokuda ya da yumurtalıklarda kanser tanısı olan kadınlara RİA yöntemi önerilmez.
RİA yöntemini almak için hekime başvurduğunuzda sizin ayrıntılı bir sağlık öykünüzü alacak, tansiyonunuzu ölçecek, meme ve karın muayenesi yapacak ardından alttan muayene edecektir. Bu aşamaların hepsi mutlaka gereklidir. Gerek görülen durumlarda kan sayımı, vajinal smear ve idrar tahlilleri istenecektir. RİA her zaman uygulanabilir fakat gerek kadının gebe olmadığından emin olunması gerek rahim boynunun açıklığına bağlı olarak ağrısız ve kolay takılabilmesi açılarından adet dönemindeyken takılması tercih edilir. Uygulama ve muayeneden önce yöntemle ilgili olarak aklınızdaki tüm soruları hekime veya aile planlaması hemşiresine sormalı, uygulamaya içiniz tamamen rahat gitmelisiniz; o zaman hemen hemen hiç acı duymazsınız.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder